مطالعات نشان می‌دهد: انسان‌ها توی دو پیک ناگهانی با سرعت بیشتری پیر می‌شوند – این هم زمان‌های مورد انتظار آن‌هاست

پیر شدن ممکنه یک فرآیند آهسته و تدریجی به نظر برسه – اما تحقیقات نشون می‌ده که این همیشه درست نیست.

در واقع، اگه یک روز صبح از خواب بیدار بشید، توی آینه نگاه کنید و تعجب کنید که چرا پیری شما به نوعی تسریع شده، ممکنه توهم نباشه.

بر اساس یک مطالعه‌ی سال ۲۰۲۴ در مورد تغییرات مولکولی مرتبط با پیری، انسان‌ها دو جهش ناگهانی رو تجربه می‌کنن؛ یکی توی میانگین سن ۴۴ سالگی و دیگری حدود ۶۰ سالگی.

مایکل اسنایدر، متخصص ژنتیک از دانشگاه استنفورد، در آگوست ۲۰۲۴ وقتی تحقیق منتشر شد، توضیح داد: «ما فقط به تدریج در طول زمان تغییر نمی‌کنیم؛ تغییرات واقعاً چشمگیری وجود داره. معلوم شد که اواسط ۴۰ سالگی زمان تغییرات چشمگیریه، و اوایل ۶۰ سالگی هم همینطور. و این حقیقت داره، مهم نیست به چه دسته‌ای از مولکول‌ها نگاه کنید.»

پیری یک فرآیند پیچیده‌ست که با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف مرتبطه.

اسنایدر و همکارانش بیولوژی پیری رو بررسی کردن تا درک عمیق‌تری از اینکه چه تغییراتی رخ می‌ده و چطور، به دست بیارن تا بتونن این بیماری‌ها رو بهتر کاهش بدن و درمان کنن.

اون‌ها گروهی متشکل از ۱۰۸ بزرگسال رو دنبال کردن که طی چندین سال هر چند ماه یک بار نمونه‌های بیولوژیکی اهدا می‌کردن.

محققان متوجه شدن که توی بعضی شرایط، مثل آلزایمر و بیماری‌های قلبی-عروقی، خطر به تدریج با زمان افزایش پیدا نمی‌کنه؛ بلکه بعد از یک سن خاص به شدت بالا می‌ره.

بنابراین اون‌ها خواستن نگاه دقیق‌تری به نشانگرهای زیستی پیری بندازن تا ببینن می‌تونن تغییرات مرتبط رو شناسایی کنن یا نه.

با استفاده از نمونه‌های این گروه، محققان انواع مختلفی از زیست‌مولکول‌ها رو پیگیری کردن. مولکول‌های مختلف مورد مطالعه شامل RNA، پروتئین‌ها، لیپیدها و گونه‌های میکروبیوم از مناطق روده، پوست، بینی و دهان بودن، که در مجموع ۱۳۵,۲۳۹ ویژگی بیولوژیکی رو تشکیل می‌داد.

هر شرکت‌کننده به طور میانگین ۴۷ نمونه رو طی ۶۲۶ روز ارسال کرد، و طولانی‌ترین شرکت‌کننده ۳۶۷ نمونه ارائه داد. این حجم زیاد داده منجر به بیش از ۲۴۶ میلیارد نقطه‌ی داده شد، که محققان سپس اون‌ها رو برای یافتن الگوهای تغییرات پردازش کردن.

چندین مطالعه‌ی قبلی تغییرات غیرخطی توی فراوانی مولکولی رو پیدا کردن که می‌تونن به پیری توی موش‌ها و انسان‌ها مرتبط باشن.

مطالعات روی مگس میوه، موش و گورماهی (zebrafish) هم به یک فرآیند پیری گام به گام توی این گونه‌ها اشاره کرده.

اسنایدر و همکارانش یک تغییر متمایز توی فراوانی انواع مختلف مولکول‌ها توی بدن انسان توی دو مرحله‌ی مشخص مشاهده کردن.

حدود ۸۱ درصد از همه‌ی مولکول‌هایی که مطالعه کردن، تغییراتی رو توی یکی از این مراحل یا هر دو نشون دادن. تغییرات توی اواسط ۴۰ سالگی به اوج رسید، و دوباره توی اوایل ۶۰ سالگی، با پروفایل‌های کمی متفاوت.

اوج اواسط ۴۰ سالگی تغییراتی رو توی مولکول‌های مرتبط با متابولیسم لیپیدها، کافئین و الکل، و همچنین بیماری‌های قلبی-عروقی، و اختلالات توی پوست و عضله نشون داد.

اوج اوایل ۶۰ سالگی با متابولیسم کربوهیدرات و کافئین، بیماری‌های قلبی-عروقی، پوست و عضله، تنظیم ایمنی و عملکرد کلیه مرتبط بود.

اولین اوج، یعنی اواسط ۴۰ سالگی، معمولاً زمانیه که زنان وارد یائسگی یا پیش‌یائسگی می‌شن، اما محققان این رو به عنوان عامل اصلی رد کردن: مردان هم توی همین سن تغییرات مولکولی قابل توجهی رو تجربه کردن.

شیائوتائو شن (Xiaotao Shen)، متخصص متابولومیک و نویسنده‌ی اول، که قبلاً توی استنفورد بوده و حالا توی دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور هست، توضیح داد: «این نشون می‌ده که در حالی که یائسگی یا پیش‌یائسگی ممکنه به تغییرات مشاهده شده توی زنان در اواسط ۴۰ سالگی کمک کنه، احتمالاً عوامل مهم‌تر دیگه‌ای وجود دارن که روی این تغییرات توی مردان و زنان تأثیر می‌ذارن.»

«شناسایی و مطالعه‌ی این عوامل باید یک اولویت برای تحقیقات آینده باشه.»

محققان اشاره می‌کنن که اندازه‌ی نمونه‌ی اون‌ها خیلی کوچک هست، و نمونه‌های بیولوژیکی محدودی رو، از افراد بین ۲۵ تا ۷۰ سال، آزمایش کردن.

تحقیقات آینده می‌تونه بیشتر به این پدیده بپردازه، و اون رو با جزئیات دقیق‌تر، توی طیف وسیع‌تری از سوژه‌ها مطالعه کنه، تا درک بهتری از نحوه‌ی تغییر بدن انسان در طول زمان به دست بیاره.

لينک منبع